هنر پته دوزي
پس از این مرحله،پارچههای عریض را به رنگهای
زرشکی،نارنجی،سفید، سبز،سورمهای و مشکی،با رنگهای گیاهی رنگآمیزی
میکنند و برای پشتی، پرده،بقچه،رومیزی،کوسن،لبطاقی، سجاده،جانماز،و
روبالشی برش میدهند. سپس آن را به منظور مهرزنی یا گرتهزنی به دست
هنرمندان مهرزن میسپارند.در قدیم،بعضی از هنرمندان بدون استفاده از مهر به
صورتی کاملا ذهنی روی پارچه طراحی میکردند که شهرت آنان به عنوان
استادکار طراح،زبانزد میشد.1برای طراحی معمولا با توجه به کاربرد
پتهها،از نقشهای سروی،دوخت زندگی،نقشهای محرابی،لچکترنج،گلهای ختایی،
شمسه،جقه،بادامی،نیمخورشید،سروچه استفاده میشود.
از دیرباز این چنین رسم بوده است که براساس نقشهای روی پارچه،مقدار نخهای مورد نیاز(ریس)را تخمین میزنند و براساس نقش موجود،به دوزنده نخ میدهند.نکتهی قابل اهمیت دیگر اینکه مقدار نخ پارچهی عریض براساس رنگی که دارد تعیین میشود و این پارچه را با رنگبندیهای متفاوت میتوان عرضه کرد که توضیح آن به شرح زیر است. پتهی سفید(شیری):بیشتر زمینهی این پارچه از ریسهایی با رنگ روشن پر میشود.در برخی از نمونههای قدیمی،وجه قالب دوخت برای پرکردن زمینه،قرمز روشن،سبز تیره،آبی روشن، سبز روشن،سبز تیره و مشکی است. پته قرمز:وجه قالب،رنگهای زرشکی،آبی سیر،سبز سیر،نارنجی،آبی روشن و سفید است. پتهی سورمهای و مشکی:وجه قالب،رنگهای قرمز روشن،سبز روشن، نارنجی و آبی روشن است. پته سبز:وجه قالب رنگهای قرمز روشن،سورمهای،سبز تیره،آبی روشن، نارنجی،سفید،مشکی است. بهطور کلی،رنگهای روشن به تنهایی جاذبهای روی پته ندارند.وجه قالب رنگ روی تمام پتهها تیره است.گویی رنگهای تیره ارتباط نقشها را منطقیتر و زیباتر جلوه میدهند.پس از انتخاب نخ،با توجه به رنگ زمینهی پارچه،نوبت به دوخت می رسد که مراحل دوخت براساس اصطلاحات محلی از این قرارند: الف)خطدوزی،ساقدوزی یا ساقه دوزی:اولین مرحلهی دوخت است که معمولا در پتههای زرشکی یا قرمز از نخهای مشکی به همراه آبی روشن و نارنجی،در پتههای سفید از نخهای نارنجی،سبز روشن،سبز تیره و آبی روشن، در پتههای سبز از نخهای نارنجی،قرمز، سفید و مشکی،و در پتههای سورمهای یا مشکی از نخهای سبز روشن،آبی روشن و نارنجی استفاده میشود. ب)آبدوزی:در این مرحله در واقع تو پردوزی متن(زمینه)پارچه انجام میگیرد.
از دیرباز این چنین رسم بوده است که براساس نقشهای روی پارچه،مقدار نخهای مورد نیاز(ریس)را تخمین میزنند و براساس نقش موجود،به دوزنده نخ میدهند.نکتهی قابل اهمیت دیگر اینکه مقدار نخ پارچهی عریض براساس رنگی که دارد تعیین میشود و این پارچه را با رنگبندیهای متفاوت میتوان عرضه کرد که توضیح آن به شرح زیر است. پتهی سفید(شیری):بیشتر زمینهی این پارچه از ریسهایی با رنگ روشن پر میشود.در برخی از نمونههای قدیمی،وجه قالب دوخت برای پرکردن زمینه،قرمز روشن،سبز تیره،آبی روشن، سبز روشن،سبز تیره و مشکی است. پته قرمز:وجه قالب،رنگهای زرشکی،آبی سیر،سبز سیر،نارنجی،آبی روشن و سفید است. پتهی سورمهای و مشکی:وجه قالب،رنگهای قرمز روشن،سبز روشن، نارنجی و آبی روشن است. پته سبز:وجه قالب رنگهای قرمز روشن،سورمهای،سبز تیره،آبی روشن، نارنجی،سفید،مشکی است. بهطور کلی،رنگهای روشن به تنهایی جاذبهای روی پته ندارند.وجه قالب رنگ روی تمام پتهها تیره است.گویی رنگهای تیره ارتباط نقشها را منطقیتر و زیباتر جلوه میدهند.پس از انتخاب نخ،با توجه به رنگ زمینهی پارچه،نوبت به دوخت می رسد که مراحل دوخت براساس اصطلاحات محلی از این قرارند: الف)خطدوزی،ساقدوزی یا ساقه دوزی:اولین مرحلهی دوخت است که معمولا در پتههای زرشکی یا قرمز از نخهای مشکی به همراه آبی روشن و نارنجی،در پتههای سفید از نخهای نارنجی،سبز روشن،سبز تیره و آبی روشن، در پتههای سبز از نخهای نارنجی،قرمز، سفید و مشکی،و در پتههای سورمهای یا مشکی از نخهای سبز روشن،آبی روشن و نارنجی استفاده میشود. ب)آبدوزی:در این مرحله در واقع تو پردوزی متن(زمینه)پارچه انجام میگیرد.
+ نوشته شده در دوشنبه سوم مهر ۱۳۹۱ ساعت 21:5 توسط فيروزه مصفا
|